Ιωάννης Μεταξάς – Το καταδικασμένο γεωστρατηγικό εγχείρημα

Ιωάννης Μεταξάς – Στρατηγική μεταξύ σφύρας και άκμονος

Διονύσιος Τσιριγώτης

«Την 3ην πρωϊνήν [της 28ης Οκτωβρίου του 1940] ο Πρεσβευτής της Ιταλίας μοί επέδωκε προσωπικώς διακοίνωσιν δια της οποίας η Ιταλική Κυβέρνησις κατηγορεί την Ελληνικήν Κυβέρνησιν ως υπομείνασαν την υπό του αγγλικού στόλου χρησιμοποίησιν, κατά την εξέλιξην των πολεμικών επιχειρήσεων, των χωρικών αυτής υδάτων, των παραλίων της και των λιμένων της, ως ευνοήσασαν τον ανεφοδιασμόν των εναέριων βρεττανικών δυνάμεων, ως επιτρέψασαν την οργάνωσιν εις το Ελληνικόν αρχιπέλαγος μιας υπηρεσίας στρατιωτικών πληροφοριών εναντίον της Ιταλίας… Η ουδετερότης της Ελλάδος απέβη ολονέν και περισσότερον απλώς και καθαρώς φαινομενική.

»Η Ιταλική Κυβέρνησις κατέληξεν ως εκ τούτου εις την απόφασιν να ζητήση από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν, ως εγγύησιν της ουδετερότητος της Ελλάδος και ως εγγύησιν της ασφάλειας της Ιταλίας, το δικαίωμα να καταλάβη δια των ενόπλων αυτής δυνάμεων και δια την διάρκειαν της σημερινής συρράξεως μετά της Αγγλίας ωρισμένα στρατηγικά σημεία του ελληνικού εδάφους. Η ιταλική Κυβέρνησις ζητεί από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν όπως μη εναντιωθή εις την κατάληψιν ταύτην και μη παρεμποδίση την ελευθέραν διεύλεσιν των στρατευμάτων των προοριζομένων να την πραγματοποιήσωσιν...

»Επιδίδων την διακοίνωσιν ταύτην ο Πρεσβευτής της Ιταλίας μοί προσέθηκε προφορικώς ότι αι κινήσεις των ιταλικών στρατευμάτων προς είσοδον εις το ελληνικόν έδαφος θα αρχίσωσι την 6ην πρωϊνήν. Απήντησα εις τον Πρεσβευτήν της Ιταλίας ότι εθεωρούν το περιεχόμενον της διακοινώσεως ταύτης και το τελεσιγραφικόν αυτής χαρακτήρα ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος». (Εγκύκλιος πρωθυπουργού και υπουργού των Εξωτερικών, Ιωάννη Μεταξά προς όλες τις ελληνικές πρεσβείες, 28.10.1940)

Η αξίωση ελευθερίας που προδηλώνει ο Ιωάννης Μεταξάς, αποκρυσταλλώνεται στην απόφασή του να προασπίσει, με οποιοδήποτε κόστος, την εσωτερική-εξωτερική κυριαρχία του ελληνικού κράτους. Όπως αναφέρει στο διάγγελμά του, προς τον ελληνικό λαό (28.10.1940)

«Η στιγμή επέστη που θα αγωνισθώμεν δια την ανεξαρτησίαν της Ελλάδος, την ακεραιότητα και την τιμήν της. Μολονότι ετηρήσαμεν την πλέον αυστηράν ουδετερότητα και ίσην προς όλους, η Ιταλία, μη αναγνωρίσουσα εις ημάς το δικαίωμα να ζώμεν ως ελεύθεροι Έλληνες, μου εζήτησε σήμερον την 3ην πρωϊνήν την παράδοσιν τμημάτων του εθνικού εδάφους… Απήντησα εις τον Ιταλόν Πρέσβυν ότι θεωρώ και το αίτημα αυτό καθ’ εαυτό και τον τρόπον με τον οποίον γίνεται τούτο ως κήρυξιν πολέμου της Ιταλίας κατά της Ελλάδος. Τώρα θα αποδείξωμεν εάν πράγματι είμεθα άξιοι των προγόνων μας και της ελευθερίας την οποίαν μας εξησφάλισαν οι προπάτορές μας. Όλον το Έθνος αν εγερθή σύσσωμον. Αγωνισθήτε δια την Πατρίδα, τας γυναίκας και τα παιδιά σας και τας ιεράς μας παραδόσεις.
Νυν υπέρ πάντων ο αγών».

Η εμπειρία του Διχασμού
Η αξίωση ελευθερίας αποτελεί εγγενή, αδιαπραγμάτευτη αξία και αιτιολογείται από την παρελθούσα ιστορική εμπειρία. Έχει προηγηθεί ο Εθνικός Διχασμός, η διαφωνία του όταν ήταν υπαρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού (1914-1916) με τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο για την ακολουθητέα πολιτική (ουδετερότητα ή σύμπραξη με τις δυνάμεις της Ανταντ) της Ελλάδας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Έζησα, κύριοι, την περίοδον του Εθνικού Διχασμού, που εδημιουργήθη το 1916, […]. Τον κίνδυνον από μίαν διαίρεσιν της Ελλάδος προκύπτουσαν συνεπεία του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, […], μίαν νέαν διαίρεσιν μάλιστα πολύ τραγικωτέραν, διότι όπως εσκιαγράφησα δεν θα ήτο καν διχασμός αλλά τριχοτομισμός, τον κίνδυνον αυτόν θεωρώ, κύριοι, δια το Έθνος και το μέλλον του ασυγκρίτως χειρότερον από τον πόλεμον,[…]»

Κατά τούτο, θα επιδιώξει την ολοκληρωτική κινητοποίηση της ελλαδικής κοινωνίας για την άντληση και χρήση των εσωτερικών συντελεστών στρατιωτικής, οικονομικής, διπλωματικής και κοινωνικής ισχύος. Τοιουτοτρόπως, εδραζόμενος στη στρατηγική κατεύθυνση του Ελευθέριου Βενιζέλου, για πολιτοκοστρατιωτική σύμπραξη της Ελλάδας με τις ναυτικές δυνάμεις, θα επιζητήσει και ετερόφωτες πηγές ισχύος, μέσω της ρητορικής πρόσδεσης της χώρας στο άρμα της Αντάντ, προτάσσοντας ως ικανή και αναγκαία συνθήκη την εξωτερική οικονομικό-στρατιωτική εξισορρόπηση από τη Μεγάλη Βρετανία.

Άλλο θεωρία και άλλο πράξη
«Αυτό που επιθυμώ είναι μία συμμαχία με τη Μ. Βρετανία. Και γιατί όχι;» (Δήλωση Μεταξά, 3.10.1938). Ωστόσο, έχοντας διακηρύξει ως πολιτικό του στόχο την τήρηση απαρέγκλιτης πολιτικής ουδετερότητας, υιοθετώντας το δόγμα της εξωτερικής πολιτικής του Βενιζέλου (1928-1932) «εἴμεθα φίλοι ὅλων, ἀλλὰ σύμμαχοι κανενός», αναφαίνεται μια ουσιώδης διαφοροποίηση μεταξύ της πολιτικής του ρητορείας και πράξης. Όπως ο ίδιος συνομολογεί (30.10.1940):

«…εμπρός εις την φοβεράν ευθύνη της αναμίξεως της Ελλάδος εις τέτοιον μάλιστα πόλεμον έκρινα πως καθήκον μου ήτο να δω εάν θα ήτο δυνατόν να προφυλάξω τον τόπον αυτόν, έστω και δια παντός τρόπου, ο οποίος θα εσυμβιβάζετο με τα γενικώτερα συμφέροντα του Έθνους. Εις σχετικές βολιδοσκοπήσεις προς την κατεύθυνσιν του Άξονος μου εδόθη να εννοήσω σαφώς ότι μόνη λύσις θα ημπορούσε να είναι μια εκούσια προσχώρησις της Ελλάδος εις την ‘Νέαν Τάξιν’».

Ενώ στο Τετράδιο των Σκέψεών του (2.1.1941) σημειώνει ότι: «η Ελλάδα έμεινε μακριά από την Αγγλία – εκτός από την απαραίτητη και αλλοιώς αναγκαία φιλική σχέσι. Η Ελλάδα καμιά βοήθεια ούτε έδωσε ούτε υπεσχέθη εις την Αγγλία». Η διφυής πολιτική ρητορεία και λιγότερο πράξη του Μεταξά, σε συνδυασμό με την αμυντική φύση της υψηλής του στρατηγικής / πολιτικής, μας οδηγεί στο ερώτημα περί του μέτρου συναρμογής της εξωτερικής πολιτικής στους περιορισμούς της διεθνούς και της εσωτερικής δομής.

Το χαρτί της Ελλάδας
Αναμφίλεκτα, η υιοθέτηση πολιτικής ουδετερότητας, αιτιολογούνταν λόγω των γεωστρατηγικών περιορισμών που δημιουργούσαν τα ανταγωνιστικά συμφέροντα των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων στα Βαλκάνια και της περιορισμένης στρατιωτικής ικανότητας της Αθήνας – άμυνα της «εκ Βορρά απειλής». Για τις πρώτες, οφείλουμε να προσημειώσουμε ότι η βέλτιστη πολιτική επιλογή για τους δύο συνασπισμούς (Αντάντ και δυνάμεις του Άξονα) ήταν η ένταξη των βαλκανικών κρατών στην σφαίρα επιρροής τους, ή τουλάχιστον η διατήρηση ευμενούς πολιτικής ουδετερότητας.

Ειδικότερα, ως κράτη-κλειδιά, λόγω τοπογεωγραφικής θέσης, ορυκτών πόρων και συντελεστών στρατιωτικής ισχύος, αναγνωρίζονταν η Τουρκία, η Βουλγαρία, η Ρουμανία και η Ελλάδα. Υπό αυτό το πρίσμα, η διατήρηση πολιτικής ουδετερότητας από την Αθήνα, συναρτώταν, τόσο με αντίστοιχες πολιτικές επιλογές από τους βαλκανικούς της συνδαιτυμόνες, όσο και με μια σειρά προσδιοριστικών κριτηρίων (γεωγραφική απόσταση από το θέατρο του πολέμου, κατανομή ισχύος στο διεθνές σύστημα, γεωπολιτική βαρύτητα) ως προς το μέτρο εφαρμογή της.

Πριν το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το συγκριτικό γεωγραφικό πλεονέκτημα της Αθήνας, την καθιστούσε μήλον της έριδος μεταξύ ναυτικών και ηπειρωτικών δυνάμεων, λόγω της στρατηγικής σημασίας μιας σειράς νησιών, του Αιγαίου (Λήμνος, Κρήτη) και του Ιονίου (Κέρκυρα, Κεφαλλονιά), καθώς και των λιμένων της χώρας (λιμάνι της Θεσσαλονίκη).

Όπως αναφέρει σε δήλωσή του (3.10.1938) ο Ιωάννης Μεταξάς: «Θα πρέπει να δεχθούμε ως δεδομένο ότι σε περίπτωση ευρωπαϊκού πολέμου το ναυτικό και η αεροπορία της Μεγάλης Βρετανίας θα έχουν απόλυτη ανάγκη των ελληνικών νησιών και λιμανιών. Αν δεν τα έχετε αυτά αυτομάτως ως σύμμαχοι, θα αναγκασθείτε να τα πάρετε, αλλά όχι χωρίς δυσκολίες. Δεν είναι καλό να αγνοεί κανείς τον παράγοντα γεωγραφία. Και ασφαλώς η Ελλάδα είναι μία δύναμη που αξίζει να την έχει κανείς σύμμαχο και αμέσως μάλιστα…».

Ως εκ τούτου, ο Ιθακήσιος πρωθυπουργός θα επιζητήσει την ανάπτυξη-διατήρηση καλοκάγαθων-ισόρροπων εξωτερικών σχέσεων με τις ηγέτιδες δυνάμεις των δύο συνασπισμών (Αγγλία & Γερμανία) με αντικειμενικό πολιτικό στόχο να «μη αναμιχθή εις τας διχόνοιας μεταξύ των μεγάλων ομάδων» και να μην «επιτρέψη οιανδήποτε προσπάθειαν προς χρησιμοποίησιν του εδάφους αυτής ως θεάτρου πολέμου» (Τηλεγράφημα πρωθυπουργού και υπουργού Εξωτερικών, Ιωάννη Μεταξά προς την Ρώμη Πρεσβείαν, 4.7.1940)

slpress

Ιωάννης Μεταξάς – Το καταδικασμένο γεωστρατηγικό εγχείρημα

Διονύσιος Τσιριγώτης

Η διατήρηση πολιτικής ουδετερότητας από την Αθήνα το 1940, εξυπηρετούσε τα ζωτικά συμφέροντα της βρετανικής και της γερμανικής υψηλής στρατηγικής. Ειδικότερα, προσέδιδε τη δυνατότητα στο Λονδίνο να στραφεί απερίσπαστο στην ενάσκηση του ιστορικού στρατηγικού του ρόλου, ως υπερπόντιου εξισορροπιστή στην Γηραιά Ήπειρο, παρεμποδίζοντας την εμφάνιση εν δυνάμει περιφερειακών ηγεμόνων – Γαλλία, Γερμανία, Ρωσία.

Ταυτόχρονα (το Λονδίνο) ενίσχυε τους πολιτικοοικονομικούς και στρατηγικούς του δεσμούς με την Τουρκία, διατηρώντας αναλλοίωτη την κεντρική αρχή της διπλωματικής του πράξης –αποφυγή διμερών συμμαχικών δεσμεύσεων ως απόρροια της στρατηγικής του διαίρει και βασίλευε.

Αντίστοιχα, η πολιτική της ουδετερότητας καθίστατο ευνοϊκή και για την προαγωγή των αξονικών στόχων της γερμανικής πολιτικής στα Βαλκάνια, εφόσον αποτρεπόταν η δημιουργία ενός πολιτικοστρατιωτικού συνασπισμού συνδεδεμένου με την Αγγλία, ενισχύοντας την γερμανική οικονομική-πολιτική επιρροή στη Χερσόνησο του Αίμου.
Τουναντίον, μια ενδεχόμενη προσχώρηση της Ελλάδας στις Κεντρικές Δυνάμεις, εγκυμονούσε μείζονες απειλές για την εσωτερική-εξωτερική της κυριαρχία, την εδαφική της ακεραιότητα και την σταθερότητα του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου.

«Με καταφανή προσπάθειαν αποφυγής σαφούς καθορισμού, μου εδόθη να καταλάβω ότι […] τούτο (σύμπραξη με Άξονα) συνίστατο εις μερικάς ικανοποιήσεις προς την Ιταλίαν δυτικώς μέχρι Πρεβέζης, ίσως και προς την Βουλγαρίαν ανατολικώς μέχρι Δεδεαγάτς. Δηλαδή θα έπρεπε δια ν’ αποφύγωμεν τον πόλεμον να γίνωμεν εθελονταί δούλοι και να πληρώσωμεν αυτήν την τιμήν με το άπλωμα του δεξιού χεριού της Ελλάδος προς ακρωτηριασμόν από την Ιταλίαν, και του αριστερού από την Βουλγαρίαν. Φυσικά δεν ήτο δύσκολον να προβλέψη κανείς ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν οι Άγγλοι θα έκοβαν και αυτοί τα πόδια της Ελλάδος. […].

Κυρίαρχοι πάντοτε της θαλάσσης δεν θα παρέλειπαν, […], να καταλάβουν την Κρήτην και τας άλλας νήσους μας τουλάχιστον. […]. Δεν δύναμαι αφ’ ετέρου να μη παραδεχθώ ότι εις μίαν τοιαύτην περίπτωσιν το δίκαιον δεν θα ευρίσκετο με το μέρος της Κυβερνήσεως των Αθηνών, και να μη αναγνωρίσω, ότι ένας λαός δικαίως θα ετάσσετο εναντίον της Κυβερνήσεως, η οποία δια να τον προφυλάξη από τον πόλεμον θα τον κατεδίκαζε εις εθελουσίαν υποδούλωσιν μετ’ εθνικού ακρωτηριασμού». (Ανακοίνωση Μεταξά στους ιδιοκτήτες και αρχισυντάκτες του αθηναϊκού τύπου, 30.10.1940).

Στατική άμυνα έναντι Βουλγαρίας
Επανερχόμενοι στο αφετηριακό μας ερώτημα, και έχοντας ήδη αναλύσει τους εξωτερικούς περιορισμούς της πολιτικής του Ιωάννη Μεταξά, ανάλογη βαρύτητα ενέχουν και οι εσωτερικές μεταβλητές. Από τη μια πλευρά η αμυντική φύση της ελληνικής υψηλής στρατηγικής/πολιτικής για την ανάσχεση της Βουλγαρίας, συνετέλεσε στη μη ύπαρξη ενός οργανωμένου σχεδίου άμυνας απέναντι σε μια μεγάλη δύναμη (Ιταλία) από το Γενικό Επιτελείο Στρατού, μέχρι και τον Απρίλιο του 1939 (Ιταλική εισβολή στην Αλβανία).

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού, αντιστράτηγος Αλέξανδρος Παπάγος: «Αποκλειστικός σκοπός της πολεμικής μας παρασκευής, ως η Κυβέρνησις τον καθώρισε είναι η αντιμετώπισις ελληνοβουλγαρικού πολέμου». «Ουδέποτε η Κυβέρνησις μεταξύ των σκοπών της στρατιωτικής μας προπαρασκευής είχε θέσει και τον της αντιμετωπίσεως ενός πολέμου κατά της Ιταλίας».

Παρεπόμενα, ο αντικειμενικός στόχος της ελληνικής στρατιωτικής στρατηγικής συνίστατο στην προβολή στατικής άμυνας, μέσω της κατασκευής-λειτουργίας οχυρωματικών έργων στην βορειοανατολική μεθόριο (21 μόνιμα οχυρά στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη), παράλληλα με την εφαρμογή ενός συντεταγμένου εξοπλιστικού προγράμματος, με σκοπό την αυτάρκεια της Ελλάδας σε υλικό πολέμου, υπερδιπλασιάζοντας τις ετήσιες αμυντικές δαπάνες σε 4,4 δισ. δρχ., την περίοδο 1936-39.

Πελατειακές σχέσεις με Μεγάλη Βρετανία
Από την άλλη πλευρά, η εσωτερική ευθραυστότητα του μεταξικού καθεστώτος, λόγω της δοτής, «ελέω» Βασιλέα Γεώργιου Β’, ανάρρησης στο πρωθυπουργικό θώκο, επιτάσσει την επιλογή της πολιτικής ουδετερότητας και την συμπόρευση, τουλάχιστον σε επίπεδο ρητορείας, με τον φιλοβρετανικό προσανατολισμού του θρόνου, ως απόδειξη πίστης-νομιμοφροσύνης στο διατακτικό του. Χαρακτηριστικά, ο πρέσβης της Γερμανίας στην Αθήνα, πρίγκιπας Έρμπαχ, σε αναφορά προς την κυβέρνησή του (8.10.1938) αποκρυσταλλώνει εναργώς τη συλλογιστική του Ι. Μεταξά:

«Πᾶσα λῆψις θέσεως ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς ἢ του ἅλλου στρατοπέδου θὰ ἐσήμαινε τὴν πτῶσιν τοῦ [ἑλληνικοῦ] δυναμικοῦ καθεστῶτος. Μία δήλωσις ὑπὲρ τῆς Γερμανίας ἐκ μέρους τῆς κυβερνήσεως, μολονότι λίαν ἀπίθανος, θὰ προσέκρουεν εἰς τὴν ἀντίδρασιν τοῦ Βασιλέως καὶ θὰ ὠδήγει εἰς ἐπανάστασιν. Ἀλλὰ καὶ ἂν ἀκόμη ἡ κυβέρνησις Μέταξα, ὑπείκουσα εἰς ἐξωτερικὰς καὶ ἐσωτερικὰς πολιτικὰς πιέσεις, ἐξεδηλοῦτο ὑπὲρ τῆς Ἀγγλίας, οἱ βενιζελικοὶ δὲν θὰ ἐβράδυναν τότε ν’ ἀναλάβουν αὐτοὶ τὰ ἡνία τῆς διακυβερνήσεως τῆς χώρας».

Αν και γνώριζε, ήδη από τον Δεκέμβριο του 1936, ότι γεωπολιτικά η Ελλάδα είχε ενταχθεί στην ιταλική σφαίρα επιρροής, ο Μεταξάς δεν θα διστάσει να διαρρήξει τους συμβατικούς διπλωματικούς του δεσμούς με τη Ρώμη, μη ανανεώνοντας το Σύμφωνο φιλίας, συνδιαλλαγής και δικαστικού διακανονισμού του 1928. Υπό αυτό το πρίσμα, η απόρριψη του συμφώνου Βενιζέλου-Μουσολίνι, και η ανάπτυξη-εκδήλωση κεντρόφυγων πολιτικών τάσεων μεταξύ των μελών του Βαλκανικού Συμφώνου, αποστερούσε την Ελλάδα από εξωτερικά πολιτικοδιπλωματικά ερείσματα.

Κατ’ αυτό τον τρόπο ανέδειξε τη Μεγάλη Βρετανία ως μοναδικό εξωτερικό εξισορροπητή, λόγω του απαγορευτικού πλαισίου για σύμπραξη με τις δυνάμεις του Άξονα. Εκμεταλλευόμενος τη γεωστρατηγική σημασία που ενείχε η τοπογεωγραφική θέση της Ελλάδας, για την προαγωγή των βρετανικών ζωτικών συμφερόντων στην ανατολική Μεσόγειο, θα επιχειρήσει να συγκροτήσει ένα πελατειακό πλαίσιο εξωτερικών σχέσεων με τη Βρετανία.

Γιατί δεν κάνετε κάτι;
«Ειλικρινά δεν καταλαβαίνω τη στάση σας. Χρειάζεστε την Ελλάδα. Σε ώρες ανάγκης τη χρησιμοποιήσατε στο παρελθόν και θα την ξαναχρησιμοποιήσετε στο μέλλον. Εντούτοις, ενώ κάνετε τόσα πολλά για την Τουρκία, δεν δείχνετε καμία διάθεση να κάνετε οτιδήποτε για την Ελλάδα, να σταθείτε στο πλευρό της ή να τη βοηθήσετε. Εννοώ αυτή τη στιγμή όχι μόνο τις πολιτικές μας σχέσεις αλλά την οικονομική βοήθεια, πιστώσεις κ.λ.π., που χρειαζόμαστε για την εθνική μας ανασυγκρότηση και που αισθανόμαστε, ιδιαίτερα εν όψει των όσων κάνετε για την Τουρκία, ότι έχουμε σχεδόν το δικαίωμα να απαιτούμε από σας. Και γνωρίζετε ασφαλώς πως δουλεύουν εδώ οι Γερμανοί. Γιατί δεν κάνετε τίποτε […]».

Εν τοις πράγμασι όμως, οι προτάσεις του Μεταξά για πολιτικοστρατιωτική σύμπραξη με τη Μεγάλη Βρετανία, αναδεικνύονται σε μια «αναγκαία μυθοπλασία», εφόσον, για μια σειρά από λόγους και αιτίες που συνδέονται με την αξονική αρχή της βρετανικής υψηλής στρατηγικής –διαίρει και βασίλευε– και την ορθολογική ανάγνωση της διαμορφωθείσας κατάστασης στο επιχειρησιακό επίπεδο, κρίνονταν ασύμφορη, οποιαδήποτε διμερή πολιτικοστρατιωτική συμφωνία με την Ελλάδα, λόγω της απίσχνασής της αμυντικής της ικανότητας (σχεδόν ανύπαρκτη αντιαεροπορική -παράκτια άμυνα, εκτεταμένη συνοριακή γραμμή) και της ενδεχόμενης εμπλοκής της Βρετανίας στις έριδες των βαλκανικών συνδαιτυμόνων.

Ορθώς λοιπόν ο Έλληνας πρωθυπουργός είχε αναγνώσει το ανέφικτο του διπλωματικού του εγχειρήματος πολύ πριν την έναρξη του B’ Παγκοσμίου Πολέμου. «Διαπραγματεύσεις μὲ Βατερλόου [πρέσβυ τῆς Ἀγγλίας εἰς Ἀθήνας]. Προτάσεις μου [περὶ ἀγγλοελληνικῆς συμμαχίας]. Εἶμαι βέβαιος ὅτι δεν θὰ γίνουν δεκταί. Ἀλλὰ ἐλευθερώνομαι». (Ημερολόγιο Μεταξά, 20.10.1938)

slpress


Labels:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλούμε σχολιασμούς επί της ουσίας.
Τα σχόλια σας δεν περνάν από έλεγχο γιατί πιστεύουμε ότι δεν θα θίγουν κάποιον προσωπικά με βρισιές και συκοφαντίες.
Τέτοιου είδους σχόλια δεν περνάν από έλεγχο, αλλά θα διαγράφονται μετά την δημοσίευση.
Παρακαλούμε να γράφετε σε πεζά και όχι κεφαλαία
-------------------------------------------------------------------------
Ο ΔΙΚΤΥΟΥΡΓΟΣ ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα - αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω, φόρμας επικοινωνίας.
Ευχαριστούμε

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.

[disqus]

Φόρμα επικοινωνίας

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *

Από το Blogger.
Javascript DisablePlease Enable Javascript To See All Widget