.post-pagination { margin: 20px auto; text-align: center; width: 100%; } .button_1, .button_2, .button_3 { border: 2px solid #f4655f; font-weight: 900; padding: 6px 36px; color:#f4655f; transition:ease 0.69s !important; } .button_1:hover, .button_2:hover, .button_3:hover { background: none repeat scroll 0 0 #f4655f; color: #fff; text-decoration: none; } -->

Header Ads

To τέλος του ΙΣΙΣ είναι κοντά;

Άκρως βίαιοι και μονολιθικοί οι τζιχαντιστές, αναμενόμενη η ήττα τους

Του Δρ. Σπύρου Πλακούδα

To 2017 αποτελεί, δίχως ουδεμία αμφιβολία, το annus horribilis (έτος καταστροφής) για το ΙΣΙΣ ανά την Μέση Ανατολή. Ήδη τον Ιανουάριο, το ΙΣΙΣ εκδιώχθηκε από την Σύρτη στον Κόλπο της Βεγγάζης στη Λιβύη. Αργότερα τον Μάρτιο ο Συριακός Αραβικός Στρατός (ΣAA) ανακατέλαβε την Παλμύρα στην ανατολική Συρία ύστερα από κατοχή μόλις τριών μηνών.

Τον Ιούλιο, ο Ιρακινός Στρατός εκπόρθησε την Μοσούλη (τη δεύτερη μεγαλύτερη μητρόπολη του Ιράκ και την πρώτη τη τάξη μεγέθους μητρόπολη υπό την κατοχή του ΙΣΙΣ) ύστερα από λυσσώδη μάχη 9 μηνών. Και τέλος, το ΙΣΙΣ αμύνεται μέχρις εσχάτων στην οιονεί πρωτεύουσά του συρρικνούμενου χαλιφάτου από τον Ιούνιο. Ακόμα και ο ηγέτης του ΙΣΙΣ, ο Abu Bakr al-Baghdadi, εξοντώθηκε προ ημερών.

Εν ολίγοις, ο πυρήνας του ΙΣΙΣ στη Συρία και το Ιράκ υφίσταται ισχυρότατη πίεση από τις αρχές του έτους ενώ τα «παραρτήματα» του ΙΣΙΣ στην Μέση Ανατολή, την Κεντρική Ασία και τα Βαλκάνια δεν ευημερούν επίσης. Το ΙΣΙΣ εκριζώθηκε στη Λιβύη, ηττάται στο Αφγανιστάν από τους Ταλιμπάν και στα Βαλκάνια (ειδικότερα σε Βοσνία-Ερζεγοβίνη και Κόσοβο) εξαρθρώνονται από τις αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις των εκάστοτε κρατικών αρχών. Στη δυτική Ευρώπη, μοναχά, το ΙΣΙΣ δείχνει να μην έχει υποστεί συντριπτικό πλήγμα. Μήπως εντός του τρέχοντος έτους το ΙΣΙΣ θα ηττηθεί ολοκληρωτικά και θα εξαφανιστεί από το προσκήνιο;

Το ΙΣΙΣ ως Αντάρτικο

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό εξαρτάται από την ορθή εξέταση της φύσης του ΙΣΙΣ. Παρά την ανά την υφήλιο φιλολογία στα ΜΜΕ, το ΙΣΙΣ δεν αποτελεί μια τρομοκρατική σέχτα. Τουναντίον, το ΙΣΙΣ δεν συνιστά παρά μια αντάρτικη οργάνωση που χρησιμοποιεί τον τρόμο εργαλειακά προς εξυπηρέτηση των ιδίων σκοπών του. Ποια η διαφορά, όμως, μεταξύ μιας τρομοκρατική σέχτας και μιας αντάρτικης ομάδας – ιδίως όταν αμφότερες φαίνεται πως μεταχειρίζονται τον τρόμο ως όπλο;

Παρ’ όλο που αποτελούν υποείδη του άτακτου πολέμου, η τρομοκρατία και ο ανταρτοπόλεμος επί της ουσίας διαφέρουν. Οι τρομοκράτες συνιστούν μια δράκα ζηλωτών που χρησιμοποιούν την τυφλή βία ως όχημα επίτευξης πολιτικών ή μη σκοπών – δίχως, όμως, έγνοια για την υποστήριξη από τον (τοπικό) πληθυσμό. Παραδείγματος χάρη, to 1995 η τρομοκρατική ομάδα Aum Shinrikyo εξαπέλυσε μια επίθεση με αέριο σαρίν στο μετρό του Τόκιο ώστε να επιταχύνει την έλευση της Ημέρας της Κρίσεως σύμφωνα με τον ψευδοπροφήτη ηγέτη της. Απεναντίας, οι αντάρτες αποτελούν την «στρατιωτική πτέρυγα» ενός μαζικού λαϊκού κινήματος με σαφή πολιτική στόχευση (π.χ. εθνική απελευθέρωση από τον ξένο ζυγό). Παραδείγματος χάρη, το PKK διεξάγει διακοπτόμενα στην Τουρκία έναν ένοπλο αγώνα από το 1984 για την αυτοδιάθεση της καταπιεσμένης Κουρδικής μειονότητας και υποστηρίζεται από την πλειοψηφία των Κούρδων – εξ ου και οι δεκάδες χιλιάδες μαχητές στις τάξεις του.

Οι κυβερνήσεις, όμως, χαρακτηρίζουν τους αντάρτες συλλήβδην ως «τρομοκράτες», εν μέρει επειδή οι αντάρτες χρησιμοποιούν τρομοκρατικές μεθόδους (π.χ. τυφλά βομβιστικά χτυπήματα) ουκ ολίγες φορές και, πρωτίστως, επειδή οι κυβερνήσεις στοχεύουν να υπονομεύσουν τη δημοφιλία και νομιμοποίηση των ανταρτών. Το PKK χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική ομάδα από την Τουρκία και το ΝΑΤΟ – μέχρι πρότινος και την ΕΕ. Όπως, όμως, εύστοχα δήλωσε ο Κίσσιντζερ για τους μουτζαχεντίν στο Αφγανιστάν κατά των Σοβιετικών, «οι τρομοκράτες μιας χώρας είναι οι μαχητές ελευθερίας μιας άλλης χώρας». Εν κατακλείδι, οι αντάρτες δεν επιβιώνουν δίχως την υποστήριξη του πληθυσμού: πως θα υλοποιήσουν τον υπέρτατο στόχο οι αντάρτες (την κατάληψη της εξουσίας) εάν ο πληθυσμός δεν τους υποστηρίζει με τρόφιμα, μαχητές, πληροφορίες και χρήματα; Οι τρομοκράτες, όμως, δεν ενδιαφέρονται να αποκτήσουν την εύνοια του πληθυσμού γιατί δεν αποσκοπούν στην κατάληψη της εξουσίας – εξ ου και η τυφλή βία τους.[1]

Προ ετών ο διακεκριμένος δημοσιογράφος Patrick Cockburn δημοσίευσε ένα βιβλίο για το ΙΣΙΣ που ούτε λίγο ούτε πολύ το αποκαλούσε ως την αιχμή του δόρατος των υπό εξέγερση Σουνιτών Αράβων σε Ιράκ και Συρία. Πρέπει, όμως, επί του παρόντος να αποσαφηνιστεί το εξής: εν τη γενέσει του το 1999, το ΙΣΙΣ ήταν εξ ορισμού μια τρομοκρατική ομάδα· ακριβέστερα, ήταν ένα παρακλάδι της Αλ Κάιντα στο Ιράκ και την Ιορδανία. Το 2013 πραγματοποιήθηκε η μετάλλαξή του από τρομοκρατική ομάδα σε μια αντάρτικη οργάνωση. Πώς όμως και γιατί; Η ηγεσία του ΙΣΙΣ είδε στον Πόλεμο της Συρίας μια ιστορική ευκαιρία να αυτονομηθεί από την Αλ Κάιντα και τον εκπρόσωπο της Αλ Κάιντα στη Συρία – την Jabhat al-Nousra. Συμμάχησε, λοιπόν, με τους πρώην υποστηρικτές του Σαντάμ Χουσεϊν στο Ιράκ και τις φυλές των Σουνιτών Αράβων στην επαρχία αλ Άνμπαρ του Ιράκ και της ερήμου Χαμάντ στην ανατολική Συρία και συστήθηκε ένα μαζικό λαϊκό κίνημα υπό το μαύρο λάβαρο του ΙΣΙΣ όλων των Σουνιτών Αράβων που δυσανασχετούσαν από τη σιδηρά διακυβέρνηση των Σιιτών Αράβων σε Βαγδάτη και Δαμασκό. Εξ ου και η ευκολία του ΙΣΙΣ να παρατάξει χιλιάδες μαχητές (άνω των 50.000 το 2014) και να εκπορθήσει τόσες μητροπόλεις (Τικρίτ, Φαλούτζα, Ραμάντι και Μοσούλη στο Ιράκ και Ράκκα στη Συρία) με κεραυνοβόλο πόλεμο α λα ΙΣΙΣ.[2]

Η ροπή προς την τυφλή βία, ειδικά των «μοναχικών λύκων» στη Γηραία Ήπειρο, δημιούργησε μιαν εσφαλμένη εντύπωση για την φύση του ΙΣΙΣ. Ο πυρήνας την εν λόγω οργάνωσης στη Συρία και το Ιράκ συγκροτείται από συγκεκριμένες φυλές Σουνιτών Αράβων με διακριτή ατζέντα ενώ τα «παραρτήματά» του σε Λιβύη, Αφγανιστάν, Πακιστάν, Ευρώπη και Βαλκάνια συναπαρτίζονται από ετερόκλητες ομάδες ακραίων ισλαμιστών δίχως την αθρόα υποστήριξη των τοπικών πληθυσμών. Η τυφλή βία των μοναχικών λύκων του ΙΣΙΣ στην Ευρώπη προέρχεται από τρομοκρατικούς πυρήνες με μια αποκαλυπτική ιδεολογία ενώ η μαζική βία του ΙΣΙΣ στη Συρία και του Ιράκ συναρτάται με τη διαθρησκευτική σύγκρουση μεταξύ Σουνιτών και Σιιτών στην Εύφορη Ημισέληνο – μια εξόχως πολιτική ατζέντα δηλαδή.

Η Ειρήνη μετά το ΙΣΙΣ

Πώς ηττάται, λοιπόν, ένα αντάρτικο όπως το ΙΣΙΣ; Η ιστορία διδάσκει πως η ήττα ενός αντάρτικου με στρατιωτική ισχύ μονάχα δεν αποτελεί πρόκριμα για ειρήνευση στο διηνεκές. Παραδείγματος χάρη, οι Κούρδοι του Ιράκ επαναστάτησαν 6 (!) φορές τον 20ο αιώνα κατά της Βαγδάτης παρά τις απανωτές ήττες τους. Πότε σταμάτησαν οι ένοπλες εξεγέρσεις των Κούρδων του Ιράκ; Όταν το 1991 οι ΗΠΑ επέβαλαν μια ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στο βόρειο Ιράκ και, επί της ουσίας, άνοιξαν τον δρόμο για την de facto ανεξαρτητοποίηση των Κούρδων.

Παραφράζοντας, λοιπόν, την περίφημη ρήση του Μάο Τσε Τουνγκ, δεν θα πρέπει μια κυβέρνηση να επιχειρήσει να εξοντώσει τα «ψάρια» (αντάρτες) αφού ορισμένα εξ αυτών θα διαφύγουν νομοτελειακά. Η κυβέρνηση πρέπει, τουναντίον, να αποξηράνει το «νερό» (πληθυσμό) εντός του οποίου επιβιώνουν και ευημερούν τα «ψάρια». Πώς θα το πράξει αυτό; Υπάρχουν δύο «σχολές σκέψης» επ’ αυτού. Η πρώτη επί της ουσίας πρεσβεύει τη βίαιη εκτόπιση (ή εξόντωση) των φιλικών προς τους αντάρτες πληθυσμών. Η Τουρκία, παραδείγματος χάρη, ερήμωσε περίπου 3.000 χωριά τη δεκαετία του 1990 στη νοτιοανατολική Τουρκία εν μέσω ενός «βρώμικου πολέμου» εναντίον του PKK. Η δεύτερη υποστηρίζει πως οι αντάρτες πρέπει να απομονωθούν από τον πληθυσμό χάρη σε μια διττή στρατηγική στοχευμένων μεταρρυθμίσεων προς τον πληθυσμό και επιχειρήσεων ακριβείας εναντίον των ανταρτών (οι οποίες θα ελαχιστοποιούν τις απώλειες αμάχων).[3]

Οπότε το ΙΣΙΣ θα εξαλειφθεί εντελώς ως απειλή είτε εάν εξοντωθούν συστηματικά οι εκατομμύρια υποστηρικτές του ανάμεσα στους Σουνίτες Άραβες του κεντρικού Ιράκ και της ανατολικής Συρίας είτε αν υλοποιήσουν οι Σιιτικές κυβερνήσεις της Δαμασκού και της Βαγδάτης ένα πρόγραμμα τόσο φιλόδοξων μεταρρυθμίσεων που θα ικανοποιεί τις ανησυχίες των Σουνιτών Αράβων περί ασφάλειας (ίσως με την εκχώρηση αυτονομίας στις εν λόγω φυλές). Προς το παρόν, η Βαγδάτη και η Δαμασκός δεν εμφανίζονται πρόθυμες να εφαρμόσουν τόσες προχωρημένες μεταρρυθμίσεις και, απεναντίας, διεξάγουν εκτεταμένες εθνικές εκκαθαρίσεις εις βάρος των (πραγματικών ή μη) υποστηρικτών του ΙΣΙΣ.

Η στρατιωτική ήττα του ΙΣΙΣ είναι ήδη προδιαγεγραμμένη. Γιατί; Γιατί το ΙΣΙΣ απέτυχε παταγωδώς στον τομέα της χρηστής διακυβέρνησης. Ως αντάρτες, οι μαχητές του ΙΣΙΣ ήταν δεινοί τακτικιστές με έμφαση στην καινοτομία και ευελιξία· ως κυβερνήτες, όμως, του οιονεί χαλιφάτου απεδείχθησαν άκρως βίαιοι και μονολιθικοί. Η στρατιωτική ήττα του ΙΣΙΣ θα αυξήσει κατά πάσα πιθανότητα τα τρομοκρατικά χτυπήματα από τις διάφορες συνιστώσες μια δομής σε ταχεία παρακμή – ειδικά στη Γηραιά Ήπειρο όπου αναμένεται να επιστρέψουν οι τζιχαντιστές δίχως δάφνες νίκης. Εφόσον, πάντως, τα αίτια της μετεωρικής ανόδου του ΙΣΙΣ δεν αντιμετωπίζονται, το ΙΣΙΣ θα εμφανιστεί εκ νέου στην περιοχή – με διαφορετικό όνομα μονάχα.

* Ο Δρ Σπυρίδων Πλακούδας είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Στρατηγικής και Διεθνών Σχέσεων στο American University in the Emirates και Επιστημονικός Συνεργάτης του ΚΕΔΙΣΑ

[1] Για μια ανάλυση του ανταρτοπολέμου και της διαφοράς μεταξύ ανταρτών και τρομοκρατών, δείτε: Σπυρίδων Πλακούδας: «Ανταρτοπόλεμος: Το Ορφανό Παιδί της Στρατηγικής», Διακλαδική Επιθεώρηση, Τεύχος 30 (Ιούλιος-Οκτώβριος 2014), σσ. 7-18
[2] Περί της πραγματικής φύσης του ΙΣΙΣ, δείτε: Spyridon Plakoudas: «Islamic State: A Hybrid Threat?», KEDISA, 18/3/2016.
[3] Για μια ανάλυση των σχολών σκέψης περί αντι-αντάρτικου (counter-insurgency), δείτε: Σπυρίδων Πλακούδας: «Ανταρτοπόλεμος: Το Ορφανό Παιδί της Στρατηγικής», Διακλαδική Επιθεώρηση, Τεύχος 30 (Ιούλιος-Οκτώβριος 2014), σσ. 7-18

Πηγή MIgnatiou

Δεν υπάρχουν σχόλια

Παρακαλούμε σχολιασμούς επί της ουσίας.
Τα σχόλια σας δεν περνάν από έλεγχο γιατί πιστεύουμε ότι δεν θα θίγουν κάποιον προσωπικά με βρισιές και συκοφαντίες.
Τέτοιου είδους σχόλια δεν περνάν από έλεγχο, αλλά θα διαγράφονται μετά την δημοσίευση.
Παρακαλούμε να γράφετε σε πεζά και όχι κεφαλαία
-------------------------------------------------------------------------
Ο ΔΙΚΤΥΟΥΡΓΟΣ ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει για τα άρθρα - αναρτήσεις που δημοσιεύονται και απηχούν τις απόψεις των συντακτών τους. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών ή ότι υπάρχει κάποιο σφάλμα, επικοινωνήστε μέσω, φόρμας επικοινωνίας.
Ευχαριστούμε

Από το Blogger.